เหตุผลที่เราไม่ถามคำถาม - Why we don't ask questions:

เหตุผลที่เราไม่ถามคำถาม - Why We Don't Ask Questions:

โดย ดร.อัจฉรา จุ้ยเจริญ

Leadership & Coaching Insights, AcComm Group

หากเราลองสังเกตการประชุมส่วนใหญ่ จะเห็นภาพที่คุ้นเคยคือ ผู้นำพูด คนอื่นพยักหน้า และแทบไม่มีใครถามคำถามเลย ไม่ใช่ว่าผู้คนไม่มีความอยากรู้อยากเห็น แต่อาจเป็นเพราะ “ตลอดชีวิตการเรียนรู้และการทำงาน” เรามักถูกฝึกให้เชื่อว่าการถามอาจเสี่ยง — เสี่ยงที่จะดูไม่เก่ง เสี่ยงที่จะขัดผู้ใหญ่ หรือเสี่ยงที่จะเสียเวลา

แต่ถ้าความเสี่ยงที่แท้จริง คือ “การไม่ถาม” ล่ะ? เพราะเมื่อไม่มีคำถาม ก็ไม่มีการเรียนรู้ และเมื่อไม่มีการเรียนรู้ ทีมและองค์กรก็หยุดเติบโต

เมื่อไม่มีใครถาม อะไรจะเกิดขึ้น

เมื่อคำถามหายไป การเรียนรู้ก็หยุดลง ทีมกลายเป็นห้องสะท้อนเสียงที่ทุกคนคิดคล้ายกัน การตัดสินใจจำนวนมากอิงกับ “สมมติฐาน” มากกว่า “ความเข้าใจจริง”

ทีมที่ไม่มีพื้นที่ให้ถาม อาจกลายเป็นทีมที่เติบโตตามยถากรรม แต่ทีมที่กล้าถาม คือทีมที่ “มีชีวิต” — ที่กล้าคิด กล้าทดลอง และกล้าเรียนรู้จากกัน

อุปสรรคที่ทำให้คำถามหายไป

นี่คือตัวอย่างอุปสรรคสำคัญ 6 ข้อที่ทำให้ “คำถามหายไปจากวงสนทนา” และแนวทางที่ผู้นำสามารถลองใช้เพื่อปลุก “ความอยากรู้” ของทีมให้กล้าถามคำถามมากขึ้น

อุปสรรค	คำอธิบาย	ความคิดที่มักเกิดขึ้น	แนวทางของผู้นำ
ความกลัว (Fear)	กลัวดูโง่ ขัดผู้ใหญ่ หรือถูกปฏิเสธ	“ถ้าฉันถาม เขาจะคิดว่าฉันไม่รู้”	แสดงความถ่อมตัวอย่างจริงใจ: “เป็นคำถามที่ดีมากเลยค่ะ ฉันก็ยังไม่แน่ใจเหมือนกัน มาหาคำตอบไปด้วยกันนะ”
อคติทางความคิด (Cognitive Bias)	คิดว่าตัวเองรู้อยู่แล้ว หรือมองเห็นเฉพาะสิ่งที่อยากเห็น	“ฉันมั่นใจว่าฉันถูกแน่นอน”	ถามกลับตัวเองว่า “มีมุมไหนที่อาจเป็นจริงได้อีกไหม?” หรือ “มีอะไรที่ฉันอาจมองข้ามไปหรือเปล่า?”
การเรียนรู้แบบท่องจำ (Educational Conditioning)	เราถูกฝึกให้ตอบ ไม่ใช่ให้สำรวจหรือสงสัย	“ฉันต้องตอบให้ถูก”	ให้รางวัลกับความสงสัยและการตั้งคำถาม ไม่ใช่แค่คำตอบที่ถูกต้อง
บรรทัดฐานทางวัฒนธรรม (Cultural Norms)	ลำดับชั้นหรือการยึดตามส่วนรวมทำให้ไม่กล้าถาม	“มันไม่ใช่หน้าที่ของฉันที่จะถาม”	สร้างวัฒนธรรมที่เปิดกว้าง เช่น “ทุกไอเดียสามารถถูกตั้งคำถามได้ โดยถามอย่างให้เกียรติกันและกัน”
ขาดความปลอดภัยทางใจ (Lack of Psychological Safety)	กลัวผลกระทบจากการพูดหรือถามออกมา	“อยู่เงียบ ๆ ปลอดภัยกว่า”	ตอบกลับด้วยความขอบคุณ: “ขอบคุณที่ถามนะ คำถามนี้ช่วยให้เราคิดได้ลึกขึ้นมากเลย”
ไม่เห็นคุณค่าของการถาม (Unclear Value of Questioning)	มองว่าการถามเสียเวลา ไม่ได้สร้างคุณค่า	“เราควรเดินหน้าต่อ ไม่ต้องคุยเยอะ”	แสดงให้เห็นผลลัพธ์: เชื่อมโยงคำถามดี ๆ เข้ากับนวัตกรรม ความไว้วางใจ และการเรียนรู้

จาก “ทำตาม” สู่ “ความอยากเรียนรู้”

การสร้าง วัฒนธรรมโค้ช (Coaching Culture) คือการเปลี่ยนจาก “การสั่ง” เป็น “การถาม” เมื่อผู้นำเปลี่ยนแรงกดดันให้เป็นความร่วมมือ ความอยากรู้จะกลายเป็นพลังขับเคลื่อนของทีม ผู้นำที่ยิ่งใหญ่ไม่ใช่คนที่มีคำตอบครบ แต่คือคนที่ทำให้ทุกคน “กล้าถามคำถามที่ดีกว่า”

ก่อนเข้าประชุมครั้งต่อไป ลองถามตัวเองว่า “วันนี้ฉันจะถามคำถามอะไร ที่ช่วยให้ทีมได้ ‘คิด’ มากกว่าแค่ ‘รายงาน’?”

 อ่านเพิ่มเติม: การสื่อสารในองค์กร

                 Communication in Organizations

©Copyright - All rights reserved.

เหตุผลที่เราไม่ถามคำถาม - Why We Don't Ask Questions

เรียนรู้เพิ่มเติม: การสร้างวัฒนธรรมการโค้ชในองค์กร